تلویح در زیرنویس و دوبله - مهدی باقری حریری; عباسی رضا (فصلنامه مطالعات ترجمه ایران, 2023)
هدف از پژوهش حاضر تعیین تفاوت میان ترجمه تعدادی فیلم انگلیسی زبان در نسخه دوبله‌شده و زیرنویس‌شده آنها به لحاظ میزان ضمنی یا تلویحی بودن معناست. بدین منظور یا به عبارتی برای یافتن میزان این تلویح، پژوهشگران مفهوم معنا/اطلاعّات ضمنی یا تلویحی لارسون (1984) را به عنوان چارچوب نظری خود برگزیدند تا در پرتو آن تفاوت ترجمه‌ها را در نسخه دوبله و زیرنویس فیلمها بررسی نماید. مطالب جمع آوری شده برای این منظور شامل پنج فیلم از ژانرهای مختلف در دو نسخه بود، یعنی هر فیلم در دو نسخة دوبله و زیرنویس شده آن. پژوهشگران بیست دقیقه از هر فیلم، یعنی در مجموع صد دقیقه از این فیلمها را تجزیه و تحلیل کردند که شامل 1600 ترجمه در قالب زیرنویس بودند. در این میان 163 ترجمه دارای نوعی از اطّلاعات ضمنی در یکی از نسخه‌ها بود. برای بررسی مقابله‌ای دو نسخه، ترجمة آنها در جدولهایی فهرست شدند تا برای ردیابی مصادیق معنای ضمنی مقایسه شوند. سپس پژوهشگران درصدی را از بسامد یا فراوانی هر نوع از معانی تلویحی در دو نسخة ترجمه به دست آوردند که در نتیجه با توجّه به تحلیل‌های آماری در این پنج فیلم 37/80 درصد از معانی تلویحی متعلّق به نسخه‌های زیرنویس‌شده و 63/19 درصد از آنها مربوط به نسخه‌های دوبله‌شده بودند. بنابراین، یافته‌ها مبیّن تلویحی‌تر بودن ترجمه‌ها در نسخه های زیرنویس نسبت به نسخه های دوبله‌شده هستند. در این میان، با درنظر گرفتن انواع اطلاعات ضمنی معرفی شده در چارچوب نظری، معنی تلویحی موقعیّتی دارای بیشترین بسامد و معنی تلویحی سازمانی دارای کمترین بسامد بود. واژه‌های راهنما: ترجمه سمعی‌بصری، تلویح، دوبله، زیرنویس، معنای تلویحی ارجاعی، معنای تلویحی سازمانی، معنای تلویحی موقعیّتی